Τρία πολύ διαφορετικά πλαίσια πίσω από τη λέξη «πρακτική άσκηση»
Πριν αναζητήσετε θέση, πρέπει να ξέρετε για τι ακριβώς μιλάτε. Στην Ελλάδα, όπως και αλλού, η ίδια λέξη καλύπτει καταστάσεις με διαφορετικούς κανόνες και διαφορετικούς συνομιλητές.
- Η πρακτική άσκηση που ενσωματώνεται σε πανεπιστημιακό πρόγραμμα σπουδών: πολλά ελληνικά τμήματα προβλέπουν περίοδο πρακτικής εφαρμογής, άλλοτε υποχρεωτική και άλλοτε προαιρετική, την οποία εποπτεύει το ίδρυμα και πιστοποιεί ένας διδάσκων.
- Η πρακτική άσκηση ευρωπαϊκής κινητικότητας: φοιτητής γαλλικού ή άλλου συμμετέχοντος ιδρύματος μπορεί να πραγματοποιήσει πρακτική άσκηση στο εξωτερικό μέσω του Erasmus+, με συμφωνία που υπογράφεται πριν από την αναχώρηση.
- Η επαγγελματική εκπαίδευση με εναλλαγή: το ελληνικό σύστημα μαθητείας απευθύνεται πρωτίστως σε νέους που φοιτούν σε επαγγελματικές κατευθύνσεις της χώρας.
Για έναν γαλλόφωνο αναγνώστη, ο πιο προσιτός δρόμος είναι σχεδόν πάντα η κινητικότητα που οργανώνει το δικό του ίδρυμα, επειδή η συμφωνία, η ασφάλιση και η πιστοποίηση έχουν ήδη προβλεφθεί.
Πώς λειτουργεί η ελληνική επαγγελματική μαθητεία
Εδώ και αρκετά χρόνια η Ελλάδα έχει αναπτύξει ένα σύστημα μαθητείας που συνδυάζει μαθήματα σε επαγγελματική σχολή με πρακτική εξάσκηση σε επιχείρηση. Λειτουργεί υπό την εποπτεία των δημόσιων αρχών απασχόλησης και εκπαίδευσης και απευθύνεται σε νέους που έχουν ολοκληρώσει το γυμνάσιο ή το επαγγελματικό λύκειο, ανάλογα με το επίπεδο της κατάρτισης.
Για έναν αλλοδαπό πρέπει να ξεκαθαριστούν εξαρχής δύο σημεία: η επιλεξιμότητα για τα προγράμματα αυτά, που εξαρτάται από το καθεστώς διαμονής και το απαιτούμενο επίπεδο σπουδών, και η γλώσσα των μαθημάτων, η οποία είναι η ελληνική. Ο δρόμος αυτός ταιριάζει κυρίως σε όποιον εγκαθίσταται μόνιμα στη χώρα και σπανιότερα σε όποιον μένει για λίγους μήνες. Αν στόχος σας είναι μια σύντομη εμπειρία, η πανεπιστημιακή ή η ευρωπαϊκή πρακτική άσκηση είναι πιο ρεαλιστική.
Σε κάθε περίπτωση, ρωτήστε τον φορέα υποδοχής αν η συμφωνία είναι σύμβαση εργασίας, σύμβαση κατάρτισης ή απλή σύμβαση πρακτικής άσκησης: τα δικαιώματα, η κοινωνική προστασία και η αμοιβή δεν εξαρτώνται με τον ίδιο τρόπο από καθεμία.
Μέσω του πανεπιστημίου: ένα συγκεκριμένο παράδειγμα με την οικονομία και τις θετικές επιστήμες
Αρκετά ελληνικά ιδρύματα δημοσιεύουν σελίδες πληροφοριών για τις πρακτικές ασκήσεις τους. Το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών περιγράφει πώς οργανώνεται η πρακτική άσκηση για τους φοιτητές του και ποιος είναι ο ρόλος του αρμόδιου γραφείου. Στον αντίποδα, το ερευνητικό κέντρο Δημόκριτος, στα περίχωρα της Αθήνας, προσφέρει θερινές ή μακροχρόνιες πρακτικές ασκήσεις σε προπτυχιακούς φοιτητές σε τομείς όπως η πληροφορική, οι τηλεπικοινωνίες ή οι επιστήμες της ύλης.
Τα παραδείγματα αυτά δείχνουν δύο λογικές. Η μία είναι διοικητική και συλλογική, με τυποποιημένες διαδικασίες. Η άλλη είναι επιστημονική και επιλεκτική, με συγκεκριμένο θέμα, έναν επιβλέποντα και κάποτε μια ετήσια πρόσκληση υποβολής αιτήσεων. Και στις δύο περιπτώσεις, το πρώτο βήμα είναι η προσεκτική ανάγνωση των δημοσιευμένων προϋποθέσεων: επίπεδο σπουδών, γλώσσα, περίοδος, δικαιολογητικά.
Αξίζει να δείτε πρώτα στον ιστότοπο του φορέα αν υπάρχει σελίδα στα αγγλικά και έπειτα να ελέγξετε την ημερομηνία της τελευταίας ενημέρωσης, γιατί τα χρονοδιαγράμματα αλλάζουν από χρονιά σε χρονιά.
Διοικητικές διαδικασίες και διαμονή
Ένας πολίτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν χρειάζεται βίζα για να διαμείνει στην Ελλάδα, ωστόσο μπορεί να χρειαστεί να ολοκληρώσει ορισμένες τοπικές διατυπώσεις αν παραμείνει για αρκετό διάστημα: φορολογικό μητρώο, ενδεχομένως αριθμό κοινωνικής ασφάλισης, άνοιγμα τραπεζικού λογαριασμού. Οι διαδικασίες αυτές απαιτούνται ορισμένες φορές για να πληρωθείτε. Ρωτήστε τον φορέα υποδοχής τι περιμένει από εσάς και σε ποια προθεσμία.
Ο υπήκοος τρίτης χώρας οφείλει να ενημερωθεί από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές για την άδεια διαμονής ή τη βίζα που ταιριάζει στην περίπτωσή του πριν αναχωρήσει, διότι η πρακτική άσκηση δεν καλύπτεται αυτομάτως από το καθεστώς του φοιτητή. Το ίδρυμα προέλευσης μπορεί να βοηθήσει στη σύνθεση του φακέλου.
Τέλος, σκεφτείτε την κοινωνική προστασία και την ασφάλιση. Η Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθενείας καλύπτει την αναγκαία ιατρική περίθαλψη κατά τη διάρκεια προσωρινής διαμονής για όσους είναι ασφαλισμένοι σε σύστημα της Ένωσης, αλλά δεν υποκαθιστά την ασφάλιση αστικής ευθύνης ούτε μια συμπληρωματική κάλυψη. Ελέγξτε τι ασφάλιση συνάπτει η σχολή ή το πανεπιστήμιο για τους ασκούμενούς του.
Η γλώσσα της εποπτείας και της εργασίας
Τα ελληνικά είναι η γλώσσα της διοίκησης και των περισσότερων επιχειρήσεων, αλλά τα αγγλικά χρησιμοποιούνται ευρέως στα ερευνητικά κέντρα, στις μεγάλες εταιρείες, στον τουρισμό, στη ναυτιλία και στις ψηφιακές υπηρεσίες. Ένας γαλλόφωνος ασκούμενος μπορεί κάλλιστα να εργαστεί στα αγγλικά, εφόσον το έχει επιβεβαιώσει πριν δεσμευτεί.
Ζητήστε γραπτώς να διευκρινιστούν τρία στοιχεία: η γλώσσα των συσκέψεων, η γλώσσα των εγγράφων που θα παραγάγετε και το επίπεδο που αναμένεται σε μια ενδεχόμενη συνεργασία με Έλληνες πελάτες. Μια αποστολή παρακολούθησης ή ανάλυσης μπορεί να γίνει στα αγγλικά· μια θέση εξυπηρέτησης πελατών συνδέεται συνήθως με τα ελληνικά.
Αν μάθετε πριν φτάσετε μερικές φράσεις ευγενείας και το αλφάβητο, η υποδοχή που θα βρείτε θα είναι θερμότερη και η καθημερινότητα ευκολότερη, ακόμη κι όταν η δουλειά γίνεται στα αγγλικά.
Πού να ψάξετε και σε ποιον να απευθυνθείτε πρώτα
Ξεκινήστε από την υπηρεσία διεθνών σχέσεων ή πρακτικής άσκησης του ιδρύματός σας: γνωρίζει τις υπάρχουσες συμφωνίες με ελληνικά πανεπιστήμια και μπορεί να σας κατευθύνει σε φορείς που είναι ήδη συνεργάτες. Συνεχίστε με τα γραφεία πρακτικής άσκησης των ελληνικών πανεπιστημίων, που δημοσιεύουν ενίοτε καταλόγους επιχειρήσεων υποδοχής.
Οι τομείς που δέχονται τακτικά αλλοδαπούς ασκούμενους περιλαμβάνουν τον τουρισμό και τη φιλοξενία, τη ναυτιλία, τα logistics, την ενέργεια, την αγροδιατροφή, τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και τις ψηφιακές τεχνολογίες. Η δημόσια έρευνα, όπως αυτή που διεξάγεται στον Δημόκριτο, αποτελεί διαφορετική και πιο ακαδημαϊκή επιλογή.
Αξιοποιήστε επίσης τις πλατφόρμες κινητικότητας των ελληνικών και ευρωπαϊκών δημόσιων φορέων, τα διμερή εμπορικά επιμελητήρια και τα δίκτυα αποφοίτων. Μια αίτηση που απευθύνεται απευθείας σε έναν υπεύθυνο, με σύντομο μήνυμα στα αγγλικά ή σε απλά ελληνικά, έχει περισσότερες πιθανότητες από μια ανώνυμη φόρμα.
Φάκελος που καθησυχάζει τον φορέα υποδοχής
Ένας ελληνικός φορέας που υποδέχεται αλλοδαπό φοιτητή απασχολείται κυρίως με πρακτικά ερωτήματα: θα είναι αυτόνομος, πότε θα φτάσει, ποιο έγγραφο πρέπει να υπογραφεί; Ο φάκελός σας πρέπει να τα απαντά πριν ακόμη διατυπωθούν.
- Ένα βιογραφικό μίας σελίδας στα αγγλικά, με σαφή αναφορά στο επίπεδο σπουδών, στις δεξιότητες και στις γλώσσες σας.
- Μια σύντομη επιστολή που προσδιορίζει τις ημερομηνίες, την επιθυμητή διάρκεια και όσα θέλετε να μάθετε.
- Τα στοιχεία επικοινωνίας του ατόμου στο ίδρυμά σας που υπογράφει τη σύμβαση.
- Μια περιγραφή όσων ήδη ξέρετε να κάνετε, σε λίγες συγκεκριμένες γραμμές αντί για επίθετα.
Παρουσιάστε το επίπεδο και τους στόχους σας προτού ζητήσετε θέση. Ζητήστε να διευκρινιστούν το χρονοδιάγραμμα και τα έγγραφα που αναμένονται για τον φάκελό σας, ώστε να αποφύγετε ένα αργοπορημένο εμπόδιο.
Ένα παράδειγμα χρονοδιαγράμματος, ενδεικτικά
Φανταστείτε μια φοιτήτρια τρίτου έτους που θέλει να κάνει τρίμηνη πρακτική άσκηση στην Αθήνα το επόμενο καλοκαίρι. Οι προθεσμίες που αναφέρονται είναι τάξεις μεγέθους και όχι κανόνες.
- Εννέα έως δώδεκα μήνες πριν: επικοινωνία με τη διεθνή υπηρεσία της σχολής της και εντοπισμός δύο ή τριών φορέων υποδοχής.
- Έξι μήνες πριν: αποστολή των αιτήσεων, με υπενθύμιση έπειτα από δύο εβδομάδες αν δεν υπάρξει απάντηση.
- Τέσσερις μήνες πριν: αποδοχή, υπογραφή της συμφωνίας πρακτικής άσκησης και έλεγχος της ασφαλιστικής κάλυψης.
- Δύο μήνες πριν: αναζήτηση στέγης, ενδεχόμενες τοπικές διατυπώσεις, συζήτηση με τον επόπτη για την πρώτη εβδομάδα.
- Επί τόπου: ενδιάμεσος απολογισμός με τον επόπτη και προετοιμασία της έκθεσης αξιολόγησης.
Το χρονοδιάγραμμα αυτό αφήνει περιθώριο αν ο φορέας αργήσει να απαντήσει, κάτι που συμβαίνει συχνά το καλοκαίρι.
Λάθη που αποφεύγονται και εναλλακτικές λύσεις
Το πιο συνηθισμένο λάθος είναι να φύγει κανείς με απλή προφορική συμφωνία, χωρίς σύμβαση και ασφαλιστική κάλυψη. Ακολουθούν η επιλογή περιόδου με μεγάλη τουριστική κίνηση για να βρεθεί προσιτή στέγη και η σύγχυση ανάμεσα σε μια πρακτική γνωριμίας και σε μια αποστολή που αξιολογείται πραγματικά από τη σχολή.
Αποφύγετε επίσης να θεωρείτε δεδομένο ότι οι γαλλικοί κανόνες αμοιβής ισχύουν στο εξωτερικό: η αποζημίωση, το επίδομα ή η απουσία πληρωμής εξαρτώνται από τη χώρα υποδοχής, από τον φορέα και από το πρόγραμμα κινητικότητας. Ζητήστε διευκρινίσεις γραπτώς.
Αν η Ελλάδα δεν ταιριάζει για εκείνη τη χρονιά, υπάρχουν και άλλες διέξοδοι: πρακτική άσκηση εξ αποστάσεως για ελληνικό οργανισμό, συμμετοχή σε ευρωπαϊκό ερευνητικό έργο ή κινητικότητα προς άλλη μεσογειακή χώρα. Αν όμως η ιδέα μιας παραμονής στην Ελλάδα παραμένει ισχυρή, η προσπάθεια προετοιμασίας αξίζει τον κόπο: αποτυπώνεται έπειτα στην ποιότητα της εμπειρίας.
Συχνές ερωτήσεις
Χρειάζεται να μιλάω ελληνικά για πρακτική άσκηση στην Ελλάδα;
Όχι απαραίτητα. Στην έρευνα, στην τεχνολογία, στον τουρισμό ή στη ναυτιλία τα αγγλικά είναι συνηθισμένα. Αντίθετα, για θέση που περιλαμβάνει επαφή με τοπική πελατεία ή με τη διοίκηση, τα ελληνικά γίνονται συχνά απαραίτητα. Ζητήστε γραπτή επιβεβαίωση της γλώσσας εργασίας πριν υπογράψετε.
Είναι αμειβόμενη η πρακτική άσκηση στην Ελλάδα;
Εξαρτάται από τον φορέα, το πλαίσιο και το πρόγραμμα. Ορισμένες πανεπιστημιακές ή ευρωπαϊκές πρακτικές ασκήσεις συνοδεύονται από ενίσχυση ή αποζημίωση, ενώ άλλες δεν αμείβονται. Μην εφαρμόζετε αυτόματα τους γαλλικούς κανόνες· ζητήστε τις ακριβείς συνθήκες από τον φορέα υποδοχής και από το ίδρυμά σας.
Χρειάζεται βίζα για την Ελλάδα ένας Γάλλος φοιτητής;
Ένας πολίτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν χρειάζεται βίζα για να διαμείνει στην Ελλάδα, αν και σε μακρά παραμονή μπορεί να ζητηθούν ορισμένες τοπικές διατυπώσεις. Οι υπήκοοι τρίτων χωρών πρέπει να ελέγξουν την απαιτούμενη άδεια διαμονής στις ελληνικές αρχές πριν την αναχώρηση.
Μπορεί κανείς να κάνει μαθητεία στην Ελλάδα όπως στη Γαλλία;
Υπάρχει σύστημα μαθητείας, αλλά απευθύνεται πρωτίστως σε νέους που παρακολουθούν ελληνικές επαγγελματικές σπουδές, στα ελληνικά. Για σύντομη παραμονή ταιριάζει περισσότερο η πανεπιστημιακή οδός ή η ευρωπαϊκή κινητικότητα. Για μόνιμη εγκατάσταση, ενημερωθείτε για την επιλεξιμότητα από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές.
Πότε πρέπει να αρχίσουν οι διαδικασίες;
Ιδανικά έξι έως δώδεκα μήνες πριν την αναχώρηση, ιδίως αν εμπλέκονται πανεπιστημιακή σύμβαση, χρηματοδότηση κινητικότητας ή διαδικασία επιλογής. Τα χρονοδιαγράμματα αλλάζουν κάθε χρόνο· συμβουλευτείτε τις επίσημες σελίδες των φορέων και τη διεθνή υπηρεσία του ιδρύματός σας.
Ποιοι τομείς υποδέχονται τους περισσότερους αλλοδαπούς ασκούμενους;
Ο τουρισμός, η φιλοξενία, η ναυτιλία, τα logistics, η ενέργεια, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, η αγροδιατροφή και οι ψηφιακές τεχνολογίες είναι συχνοί τομείς. Η δημόσια έρευνα προσφέρει επίσης θέσεις, συχνά πιο επιλεκτικές. Η επιλογή εξαρτάται από τον κλάδο σας και την αποδεκτή γλώσσα εργασίας.